X
تبلیغات
کارهای عمومی ساختمان - آرامگاهها و بناهاي تاريخي و ديدني استان همدان

کارهای عمومی ساختمان

آرامگاهها و بناهاي تاريخي و ديدني استان همدان

آرامگاهها و بناهاي تاريخي و ديدني استان همدان

1- آرامگاه بوعلي
طرح ونقشه گنبد آرامگاه با توجه به سبك معماري قرني كه حكيم در آن مي زيسته واز روي قديميترين بناي تاريخ دار عصر اسلام در ايران يعني بناي معظم گند قابوس كه يكي از شاهكارهاي معماري به شمار مي رود اقتباس شده است . اما به جاي ده ترك در اينجا دوازده ترك منظور شده وبيانگر دوازده رشته علوم ودانشهاي عصر ابن سينا ست كه اين دانشمند بزرگ در آنها تبحر داشته است . ارتفاع هر پايه برج از كف زيرين آرامگاه تا زير گنبد جمعاً 95/22 متر وپهناي هرپايه كه قسمت كوچكي از شعاع برج بشمار مي رود،در پايين 17/1 متر ودر بالا 92س.م است . ضخامت هر پايه كه طبعاً قسمت كوچكي از محيط برج را تشكيل مي دهد 35س.م است . شعاع گنبد مخروطي شكل آرامگاه 05/2 ،ارتفاع مخروط 40/3 ، وارتفاع تمام هيئت گنبدي شكل آرامگاه 23متر از روي سقف آرامگاه است .ارتفاع اتاق اصلي آرامگاه 10/6 وبلندي مجموع بنا تا نوك برج كمي بيش از 28متر است .مدخل اصلي بنا از سمت مشرق است وايواني به طول 30متر وعرض 15/3 متر با يك رديف ستون ساده شامل ده ستون مدور كه قطر هر كدام در پايين 95س.م ودر بالا 75س.م است با ارتفاع 10/4 متر از سنگ يكپارچه گرانيت ساخته شده كه هركدام نمودارگذشت يك قرن از ولادت حكيم مي باشد.(جمعاً هزار سال ) ايواني كه در جلو بنا تعبيه شده با دري چوبي به ارتفاع 24/3 به سراسري آرامگاه متصل مي شود .در طرفين سرسرا دو سنگ قبر مشاهده مي شود .آنكه در سمت راست گذارده شده است سنگ قبر قديم بوعلي سيناست كه قدمتش به 110سال مي رسد. سنگ قبر ديگر مربوط به ابوسعيد دخدوك دوست ابوعلي سينا ست كه شيخ مدتي نزد اوميهمان بوده ومنزلش د رهمين محل كه فعلاً‌ آرامگاه هردو مي باشد قرارداشته است .يك تخته سنگ مرمرين يكپارچه بطول 55/2 وعرض يك متر روي هر دو سنگ قبر را پوشانده و كتيبه اي به خط ثلث شيوا (به خط آقاي احمد معصومي زنجاني)بر آن نوشته شده است .دربالاي ديوارهاي داخلي محوطه آرامگاه، بيست قصيده معروف عينيه كه از آثار شيواي ابن سينا در حكمت وفلسفه است روي چهل لوح سنگ مرمر به خط ثلث مرقوم است . در طرفين سرسراي اوليه ، دو تالار به طول 75/9 وعرض 80/5 وجوددارد كه يكي از آنها به عنوان كتابخانه وديگري به عنوان موزه مورد استفاده قرارگرفته است .در قسمت جنوب شرقي ساختمان پلكاني است كه رو به جنوب بالا ميرود وپس از رسيدن تمام بنا از سنگ خارا ساختخ شده است . در وسط برج آرامگاه صندوق چهار گوشي بركف فوقاني آرامگاه قراردارد كه ضلع قسمت پاييني آن 12/1 وضلع قسمت بالاي ارتفاع آن 37 س.م است وبر چهار بدنه آن كتيبه اي عربي به خط ثلث برجسته بسيار شيوا مرقوم شده است.مجسمه بوعلي سينا كار استاد هنرمند ابوالحسن صديقي از سنگ يك پارچه مرمر سفيد قم به ارتفاع 10/3 متر وپهناي 90س.م ووزن تقريبي چهار تن ونيم بر فراز پايه تخته سنگ گرانيت با لوحه سنگي به ارتفاع 18/1 متر در شرق ميدان آرامگاه نصب شده است.متن لوح چنين است : دل گرچه در اين باديه بسيار شتافت يك موي ندانست ،ولي موي شكافت اندر دل من هزارخورشيـــد بتافت آخــر به كمـــال ذره اي راه نيافت

2- آرامگاه باباطاهر
بناي اصلي آرامگاه در مربعي به ابعاد 10در 10 است كه از مجموعه منشورهايي تشكيل شده كه داراي مدخلهاي ورودي ومنفذهاي نوراست وباكلافهاي بتوني داخلي استحكام ودوام آن كاملاً تامين شده است .پي سازي آن از سنگ وآهك وداراي عايق كاري است واستخوانبندي آن از آجرو كلاف كشيهاي بتوني در گردشهاي منشورهاست . برج آرامگاه كه بر قاعده هشت ضلعي قرارگرفته واز سطح فوقاني تپه 35/20 متروازكف خيابان 35/25 متر ارتفاع دارد .ستونهاي هشتگانه برج آرامگاه وقطعه سنگ روي مزار وپوشش كف مقبره وهمچنين پله اطراف برج آرامگاه از سنگ گرانيت حجاري شده عالي استفاده شده است ونماي قسمتهاي خارجي ساختمان از سنگ سفيد مرغوب است .درسطح محوطه داخلي آرامگاه كاشيكاري معرق وتزئينات معقل بسيار ظريفي بكار رفته كه جلوه خاصي به قسمتهاي داخلي مزار داده است .بيست وچهار دوبيتي از سروده هاي باباطاهر روي بيست وچهار قطعه سنگ مرمر در قسمت پايين اطراف محوطه داخلي جايگاه نصب شده است. مساحت كل زير بنا وباغ آرامگاه 8965 متر مربع است وكار ساختمان درسال 1349 به اتمام رسيده است .

3- برج قربان
اين بناي تاريخي در محله زنديها ودر نزديكي دبيرستان ابن سينا قرارگرفته واز قرارمعلوم مدفن شيخ الاسلام حسن بن عطار حافظ ابوالعلاء وجمعي از امراء‌ سلجوقي است كه در قرن هفتم وهشتم هجري به طرز ساده وبي پيرايه اي ساخته شده است. بنا از يك برج دوازده ضلعي آجري با گنبدي هرمي شكل دوازده ترك آجري تشكيل شده است. طول اضلاع دوازده گانه برج از بيرون بيش از دومتر واز درون كمي بيش ازيك متر است . جبهه خارجي بنا را طاقنماهايي با عمق 15سانتيمتر وپهناي 23/1 متر(درهرضلع)تشكيل ميدهد كه هريك بوسيله يك گوشواره از سطح خارجي جرزهاي دوازده گوشه به عقب نشسته است ودر جبهه داخلي برج نيز طاقنماهايي به عمق 20سانتيمتر وعرض 90سانتيمتر وجوددارد . اين بنا فاقد هرگونه كتيبه وگچبري وتزئينات است .درزير برج سردابي قراردارد كه در وسط برج برروي طاق سردابه سنگ قبري ساده ومعمولي بطول 25/1 وعرض 50 سانتيمتر قراردارد كه متن زير بصورت برجسته ودر شش سطر روي آن حجاري شده است. " يا غفار الذنوب هذا قبر المرحوم المغفور الواصل الي رحمه اله تعالي محمد في شهر ذيحجه الحرام عند له سنه 1090 " اين سنگ به دوره صفويه تعلق دارد وربطي به تاريخ بنا ندارد . برج قربان در تاريخ 28/3/1354 به شماره 1078 فهرست آثار تاريخي ثبت شده است . در وجه تسميه اين بنا از قربان نامي نام مي برند كه اين محل را در حمله افاغنه سنگرگاه خودقرار داده واز اهل محل خود دفاع نموده است .از اينرو مسجد وبقعه بنام اومشهور شده است . در حال حاضر اين بنا بوسيله ساختمانهاي مسكوني اطراف محاصره شده وجلوه ونمود خودرا از دست داده است . از گنبد هرمي شكل اين برج تقريباً‌ 50/2 متر باقي مانده است وبقيه آن منهدم شده وبعداً در سالهاي 1328و1329 هجري شمسي تعمير ومرمت شده است .

4.گنبد علويان
اين بنا از لحاظ هنر گچبري وآجركاري از آثار ارزشمند وكم نظير سده هاي مياني دوره اسلامي (قرن 6و7) وهيئت ظاهري آن شبيه گنبد سرخ مراغه كه داراي تاريخ ساخت " 542 هجري قمري " است ونيز ابعاد داخلي (8در 8متر) وتزئينات غني ومتراكم ودرعين حال رمزآلود وچشم نواز درون بنا در مقام قياس مشابه " گنبد حيدريه " قزوين است كه از ابنيه ساخته شده ودر اوايل قرن 6هجري قمري محسوب ميگردد .بنابراين گنبد علويان همدان را نيز بايد از ابنيه اين دوره (قرن 6- سلجوقي) بشمار آورد .بنا بصورت چهار ضلعي در ابعاد 8/12 در 25/12 متر وارتفاع 5/11 متر ساخته شده وچهار جرز ستون مانند به ارتفاع 5/9 متر وقطر قريب به 2متر شبيه بر جهايي در چهار گوشه آن را در ميان گرفته اند .هريك از برجها داراي 5طاقنماي فرورفته مثلثي به ارتفاع 8متر وعرض يك متر وعمق نيم متر است كه از حيث مقطع جرزها (برجها)را بصورت نيمي از يك ستاره 8پر در آورده است . در جبهه شمالي بنا طاقنمايي جناغي از نوع هفت وپنج به ارتفاع 10متر وعرض قريب به 5/5متر ديده ميشود ودرون آن قابي مستطيل شكل به ارتفاع 60/5 وعرض 90/3بصورت برجسته مشاهده ميشود كه ورودي بنا با طاقي جناغي به عرض 60/1 وارتفاع 40/3 درون آن تعبيه گرديده است .عرض ورودي 60/1وارتفاع آن 40/3 متر مي باشد .برفراز ورودي ودرون كادر مستطيل شكل يادشده گچبريهاي برجسته لانه زنبوري شامل گل وبوته هاي درهم پيچيده به شكل زيبايي خودنمايي ميكند .برحاشيه خارجي كادر نيز كتيبه اي گچبري شده مشتمل بر آياتي از قرآن مجيد به خط كوفي مشاهده ميشود ،پيشاني طاقنما را نيز گچبري مثلثي وستاره اي شكلي بصورتي بديع تزئين نموده است .حد فاصل طاقنما وبرجهاي پيراموني رانيز دوسطحه مستطيل شكل هم ارتفاع يا كل بنا وبه عرض 80سانتيمتر كه پوشيده از تزئينات گچبري است ونيز دوسطح نيم دايره كه باآجرهاي راسته وخفته تزئين شده تشكيل ميدهد .اضلاع غربي وشرقي هركدام داراي دوطاقنما به ارتفاع 5/8 وعرض 4متر است كه درون آنها با كاري برجسته مشتمل ر طرحهاي تودر توي لوزيها تزئين گشته است .برفراز طاقنما ها وقسمتهاي انتهايي برجها بقايايي از كتيبه اي آجري وبرجسته به خط كوفي مشتمل بر آيات نخستين سوره دهر مشاهده ميشود .سطح شبستان ورودي بنا نسبت به زمينهاي اطراف وديوارهاي خارجي بنا در ارتفاع 2/1 متر واقع شده كه در حال حاضر 7پله ارتباط بيرون وداخل را ميسر مي سازد . شبستان داراي ابعاد 8د ر8متر است .در هر كنج بنا دوطاقچه رفيع ونيز دوطاقنما در اضلاع غربي شرقي واقع شده كه سراسر پوشيده از طرحهاي انبوه وبسيار زيباي گچبري است.محراب اين بنا كه در ضلع جنوبي واقع شده نيز با تزئينات بديع گچبري برغناي اين اثر افزوده است .نور گيرهاي نزديك به سقف روشنايي مناسبي را به محوطه داخلي بنا مي بخشد و راه پله اي كم عرض از درون برج شمال شرقي وصول به سقف ونيز راه پله اي كه بصورت غير متعارف درون محراب ايجاد شده راه يابي به سرداب بنا كه دوقبر متعلق به بزرگان خاندان علويان در آن واقع شده را ميسر مي سازد .سرداب از 6حجره با طاقنماهاي جناغي نيز تشكيل شده وقبور ياد شده به شكل حجمي مكعب مستطيل شكل كه پوشيده از آجرهاي لعابدار فيروزه اي است در وسط آنها قرارگفته است .

5- آرامگاه ميررضي الدين آرتيماني
ميرزا محمد رضي معروف به مير رضي الدين آرتيماني از شعرا وعرفاني عصر صفوي است كه در نيمه دوم قرن دهم هجري قمري در روستاي آرتيمان از توابع تويسركان بدنيا آمد . وي در دربار شاه عباس اول مقام وجايگاه عالي داشت وبا يكي از دختران اووصلت نمود. مير رضي به منصب وجاه التفاتي نداشت وپيوسته برتكميل نفس همت مي گماشت لذا پس از مدتي اقامت در اصفهان جهت تدريس وبحث وفحص وپرداختن به سير وسلوك عارفانه به تويسركان مراجعت نمود وتا پايان عمر در قريه آرتيمان طرح اقامت افكند .شهريار صفوي نيز به مقتضاي رتبه وشان او منشور شيخ الاسلامي تويسركان را به نامش صادر وزمام امور دينيه را بدو سپرده بود . از اين شاعر وعارف بزرگ حدود 1200 بيت شعر به ما رسيده است از معروفترين آثارش ساقي نامه است كه با اين مطلع آغاز ميشود:
الهــــــــي به مستان ميخانه ات به عقل آفرينان ديوانـــه ات به دردي كش لجه كـــــــــبريا كه آمد به شانش فرود" انما" به دري كه عرشست او را صدف به ساقي كوثر به شاه نجف به نور دل صبح خيزان عشــــق زشادي،به اندوه گريزان عشق به رندان سرمـــــست آگاه دل كه هرگز نرفتند جز راه دل خدايا به جان خراباتــــــــيان از اين تهمت هستيم وارهان به ميخانه وخدمتـــــــم راه ده دل زنــــــده وجان آگاه ده

مير رضي در سال 1037 هجري قمري (1005ش)ديده از جهان فرو بست او را در محل خانقاهش بخاك سپردند.اين محل پس ازمرگش همانگونه كه در زمان حياتش حلقه ياران اهل دل بود ،زيارتگاه عارفان پاك انديش ودرويشان پاكيزه كيش شده ولي گذشت زمان وقهر طبيعت بتدريج آرامگاه سابق ميررضي را بدل به مخروبه اي نمود تا اينكه در سال 1354 از طرف انجمن آثار ملي بنايي درخورشان آن شاعر وعارف نامي ساخته شد . اين آرامگاه در محدوده شمال شرقي شهرتويسركان ومشرف به دره سرسبز وباصفاي تويسركان وسرابي واقع شده ومتشكل از بنائي آجري وچهاروجهي است به ابعاد ده در ده وارتفاع 6متر.نماي بنا در هر ضلع داراي سه دهنه طاق زيبا ورفيع است كه تشكيل چهار ايوان را در اطراف ميدهد ودر هر يك از اين ايوانها يك ورودي به داخل بنا تعبيه شده است .بخش داخلي آرامگاه نيز داراي تزئينت ساده وآجري است كه مزار مير رضي با لوحي فلزي حاوي شرح حالش در وسط آن قراردارد . سقف آرامگاه با شيوه اي بديع ساخته شده بدين نحو كه چهار رديف ديواره آجري در قالب كادري مربع وميان تهي بصورت متقاطع برروي هم قرار گرفته ومساحت هر يك از مربعها از پايين به بالا نصف ميشود . كار ساختمان اين آرامگاه در سال 1356 ش به پايان رسيد .


6- بقعه حبقوق نبي
اين مقبره درفاصله نه چندان ذوي از شهرتويسركان واقع شده است وقدمت تاريخي بناي آن را به قرن هفتم نسبت مي دهند .حبقوق نبي يكي از پيامبران بني اسرائيل است كه نگهبان معبد سليمان در اورشليم بوده ونامش در كتاب تورات (عهد عتيق)ذكر شده است . به هنگام حمله بخت النصر وبابليان ، همراه با خيل يهوديان به اسارت در آمده وساليان متمادي رادر زندان بابل بسر برده است.پس از فتح بابل توسط كوروش هخامنشي وآزادي يهوديان ، به ايران آمده ودر اكباتان (همدان)مسكن گزيده وپس از مرگ در تويسركان بخاك سپرده شده است . بقعه حبقوق نبي يك بناي برجي شكل آجري با گنبد مخروطي شكل است كه پوشش داخلي آن مدور وپوشش خارجي آن مخروط ناوي شكل مي باشد.در نماي طاقنماها اختصاص به در ورودي بقعه دارد. مابين طاقنماها يك ترك بدون تزئينات وساده واقع شده است .در وسط بنا قبري قراردارد كه مشخصات صاحب قبر به دو خط نوشته شده است . در حفاريهاي سال 1368، بقاياي حصار مربع شكل با چهار برج مشخص گرديد كه بنظر مي رسد از خود بنا قديمي تر باشد.اين بنا به شماره 969 در تاريخ 8/2/1353 در فهرست آثار تاريخي به ثبت رسيده است .

7- بقعه استر ومرد خاي
از جمله يادمانهاي مذهبي بجاي مانده از قوم كليمي درهمدان بقعه آرامگاه استر ومردخاي مي باشد،اين مكان همه ساله پذيراي زائرين كليمي وبازديد كنندگان زيادي از نقاط مختلف ايران وجهان است وزائرين كليمي در ايامي ويژه مراسم مذهبي خويش را در اين مكان اجرا مي كنند.اين مراسم كه به جشن پوريم شهرت دارد در اواخراسفند واوايل فروردين ماه (15-13 آدار ـ گاهشمار كليميان ) در بزرگداشت سالروز نجات كليميان از قتل عام ، توسط استر ـ ملكه حشايار شا(445-486 ق.م) ـ وعموي وي مردخاي با دعا ونيايش وگرفتن روزه ومراسم افطار وخواندن طومار مگيلا آغاز وطي روزهاي (14و15آدار) با دادن هدايا وديد و بازديد وبزم وشادماني ادامه ميابد. بنا بر روايات مشهور تاريخي ، ((هدسه )) دختري كليمي بوده كه پس از آنكه از جانب خشايارشا(سومين پادشاه هخامنشي)بعنوان ملكه دربار انتخاب شد به جهت زيبايي اش استر(ستاره)نام گرفت ومردخاي پسر يائير واز نژاد بنيامين ، عموي استر ونگهبان دربار هخامنشي در شوش بوده وتربيت استر را برعهده داشته است واو بود كه هدسه را به دربار آورد . هامان وزير خشايارشا، نقشه قتل عام كليميان ايرا را در سر داشت ومردخاي كه از اين توطئه اگاهي يافته بود شاه راآگاه ساخت وبه جهت موقعيتي كه استر ومردخاي در دربار داشتند سبب نجات قوم كليمي در ايران شدند وبعدها به پاس اين خدمت آرامگاه اين دوتن به يكي از زيارتگاههاي مهم كليميان ايران تبديل گرديد . اين بناي چهارگوش آجري با گنبدي برفراز آن ،يادگاريست از قرن هفتم هجري قمري كه به دستور ارغون شاه مغول برپايه هاي بنايي قديميتر با نهاده شد،ورودي اين آرامگاه در كوتاه سنگي اي است كه توسط كلون باز وبسته مي شود وبه جهت ارتفاع اندك اين در، بايد خميده وارد آرامگاه شد.در ابتداي ورود اتاقي است درجهت شمالي ـ جنوبي كه حدود 7متر طول وقريب 3متر عرض دارد ،از وسط اتاق يك ورودي به حرم تعبيه شده است ،فضاي حرم مربع شكل وبه ابعاد 5/3 متر مي باشد.دو صندوق چوبي منبت كاري شده با نقوش بسيار بديع وزيبا در اين قسمت ديده ميشود كه بر روي يكي نوشته اي بدين مضمون حكاكي شده است:‌(( عمل عنايت الله ابن حضرت قلي تويسركاني )).اين صندوقها د ركنار يكديگر قرارگرفته اند وقبرهاي استر ومردخاي در زير اين صندوقها مي باشد ،گنبدي آجري برفراز حرم جاي گرفته است وديوارهاي داخلي بنا را كتيبه هاي كوچك وبزرگ سنگي وگچبري هايي به خط عبري وآرامي در برگرفته است. درباره پيشينه سكونت كليميان در مناطق غربي ايران ، در تورات چنين آمده است: (( وپادشاه آشور،اسرائيل را به آشور كوچانيده ايشان را در حلح وخابور نهر جوزان ودر شهرهاي ماديان برده وسكونت داد)). كوروش كبير(559-530 ق.م )پس از لشگر كشي به بابل ،كليمياني را كه نبوكد نصر- پادشاه بابل از فلسطين به اسارت وبردگي گرفته وبه بابل برده بود آزاد كرد ، برطبق استوانه مشهور كوروش فرمان بازگشت ايشان در سال 537 ق.م به بيت المقدس صادر شد ، پس از اين فرمان به نظر ميرسد تعدادي از اين قوم در پي بازگشت شاه ايراني به ايران آمده ودر شهرهاي شوش، اصفهان، همدان و... ساكن شدند .

كتيبه ها و سنگ نوشته هاي باستاني و ديدني همدان

1. سنگ نبشته هاي گنجنامه
كتيبه هاي گنجنامه در اواسط قرن نوزدهم ميلادي توسط اوژن فلاندن نقاش وجهانگرد فرانسوي وپاسكال كست مورد بررسي وگرته برداري قرارگرفت .سپس سر هنري راولينسن انگليسي توانست با استفاده از سنگ نبشته هاي مزبور ،اقدام به رمز گشايي خط ميخي پارسي باستان نمايد كه كليدي براي مطالعه خطوط ميخي عيلامي وبابلي شد.سنگ نبشته هاي باستاني گنجنامه در مسير يكي از شعبات اصلي راه شاهي قرارداشته كه در عهد هخامنشيان ،هگمتانه پايتخت تابستاني شاهان هخامنشي را به غرب وجنوب كشور مرتبط مي ساخت واز راههاي پر رفت وآمد وامن دوران باستان محسوب مي گرديده است .
در اين مكان جهت آگاهي آيندگان دو دستور شاهي را نقر كرده اند .يكي سنگ نبشته داريوش كبير(521-486 ق.م)در سمت چپ وديگري كتيبه خشايارشا (486-465 ق.م)كه در سمت راست آن وكمي پائينتر از كتيبه نخست قراردارد.كتيبه هاي مذكور به سه زبان پارسي باستان ،ايلامي وبابلي هركدام در بيست سطر واز چپ به راست وبه خط ميخي كنده شده اند .بلندي حروف ميخي بين 6 تا 7سانتيمتر است .متن كتيبه ها شبيه يكديگر هستند .جز آنكه در يكي نام داريوش ودر ديگري نام خشايارشا آمده است وهر دو متضمن ستايش اهورامزدا ومعرفي اصل ونسب شاهان است .اين كتيبه ها از دير باز نامهاي گوناگوني را بخود گرفته اند از جمله " نبشت خدايان " ، " دادمهان / دادبهان " ، " جنگ نامه " و " گنجنامه " كه دونام اخير در سده هاي اخير بيشتر مصطلح بوده است .در خصوص وجه تسميه گنجنامه مي توان گفت گنجنامه در زبان پارسي به معناي " حكايت وداستان گنج " است وعموم را تصور بر اين بوده كه راز يك گنج نهان در اين كتيبه ها مكتوب است .اين افسانه به لحاظي واقعيت يافت بدينسان كه كتيبه هاي مذكور داستان ثروتهاي نهفته را در قلمرو تاريخ باز گفتند وكليدي به كاشف خود هنري راولينسن دادند كه بوسيله آن توانست سنگ نبشته داريوش بزرگ را در بيستون بخواند، وبه اين طريق گنجهاي نهفته بسيار از تاريخ گذشته را آشكار سازد .
سنگ نبشته هاي گنجنامه همدان ، درتاريخ 15/10/1310 به شماره 22 به ثبت فهرست آثار ملي ايران رسيده است .

2- سد وكتيبه حسين خان سولاق آقاجان بلاغي
درحومه شهر اسد آباد درميان دره هاي بخش غربي كوه منفرد آلموقولاغ كه از مناطق كوهستاني وصعب العبور وبرف گير كشور ميباشد بقاياي سد وكتيبه اي تاريخي مشاهده ميشود كه حد فاصل روستاهاي چارق وآقاجان بلاغي در ميان تنگه هاي موازي وقلل پربرف واقع شده است .

3- بقاياي سد حسين خان سولاق:
رودخانه نسبتاً پرآب قره چاي از ميان پستي وبلنديهاي كوهستاني منطقه سرچشمه مي گيرد .اين رودخانه پس از آبياري اراضي دشت اسد آباد به رودخانه گاماسياب مي پيوندند . در ارتفاعات اراضي آقاجان بلاغي سدي برروي اين رودخانه بسته شده بود كه با توجه به متن كتيبه مجاور آن ، در زمان حسين خان سولان در اوائل عهد صفوي در اين محل احداث گرديده بود كه امروزه بقاياي بند مذكور در يكي دو قسمت اطراف رودخانه با مصالح سنگ لاشه وآهك به چشم مي خورد .
4- كتيبه حسين خان سولاق:
بردامنه ديواره صخره مشرف به درياچه سد مذكور ،كتيبه اي به خط ثلث موزون حاوي نام باني وتاريخ ساخت آن نوشته شده است كه درمطالعات اوليه چنين خوانده شده است :
" حاكم ملك حسين خان سولاق ساخت سدي برروي اين ايلاق هاتــــفي گفت پـــي تاريخش بسته سدي چون بند سكندر"
ويژگي قابل توجه اين اثر تاريخي خط ثلث آن است كه داراي نوعي كاركرد تزئيني وهنري نيز مي باشد .بر اساس متن كتيبه در بند دوم بيت دوم در برگيرنده “ماده تاريخ “ است كه به زمان ساخت كتيبه وسد حسين خان سولاق اشاره شده است كه بر پايه حروف ابجد عدد 990 بدست مي آيد .اين تاريخ برحسب هجري قمري محاسبه مي گردد.
در خلاصه التواريخ در ضمن وقايع سل 986 ه.ق آمده است: " شاه اسماعيل دوم بنا به تقاضاي بساط بيگ بن سرخاب بيگ ،لشگري به سركردگي سولاق حسين تكلو براي سركوبي برادر وي اسكندر كه در قلعه پلنگان اقامت داشت گسيل داشت .پس از رانده شدن سكندر ،حكومت اسد آباد ،الكاي سنقر ودينور به عهده سولاق حسن محول گشت."
اثر تاريخي سد وكتيبه حسين خان سولاق واقع دراراضي روستاي آقاجان بلاغي در 15كيلومتري شمال اسد آباد پس از طي مراحل وتشريفات قانوني لازم در تاريخ 21/2/76 به شماره 1863 در فهرست آثار ملي ايران به ثبت رسيده است. كاروانسراهاي قديمي و ديدني استان همدان

1. كاروانسراي حسين خاني
كاروانسراي حسين خاني با مساحتي حدود 2200 متر مربع داراي 16باب حجره در گرداگرد حياط مركزي ميباشد ،اين سرا با پلان مستطيل شكل در شمال بازار اصلي وانتهاي راسته حسين خاني قرارگرفته است واز آثار مربوط به دوران قاجار ميباشد .در نماي اين كاروانسرا تزئينات آجر كاري بصورت حصيري به چشم مي خورد .

2.كاروانسراي شريفيه
شريفيه با مساحتي حدود 2300متر مربع در ضلع غربي راسته صحافخانه قرارداردوداراي 56 حجره در دو طبقه ميباشد .بنا از آثار بجاي مانده از دوران قاجار ميباشد .بنا آجري وتزئينات ساده آجركاري در آن بكار رفته است .
3.كاروانسراي ميرزا كاظم
ميرزا كاظم با پلان مربع شكل چهار ايواني ومساحتي حدود 3000متر مربع داراي 40حجره در طبقه بالا و45حجره در طبقه پائين ميباشد .اين بنا با تزئينات آجركاري حصيري از آثار دوران قاجار ميباشد.

4.كاروانسراي صفرخان
سراي صفر خان واقع در ضلع شمال شرق مسجد پيغمبر ودر راسته كليميان واقع شده .مساحت آن حدود 4000متر مربع وداراي 165حجره ميباشد .اين سرا از آثار دوره قاجار ميباشد .

5- كاروانسراي گلشن
گلشن با پلان چهار ايواني در ضلع شرقي راسته صحافخانه واقع گرديده ،مساحت آن حدود 3400متر مربع وداراي 70حجره ميباشد.
هشتي ورودي بنا در قسمت داخل داراي تزئينات آجري زيبايي است ودر قسمت نماي بيروني نيز آجر كاري حصيري بنا را تزئين نموده است اين بنا از آثار دوران قاجار مي باشد.

6- .كاروانسراي زغاليها
اين كاروانسرا واقع در ضلع شمال غرب تپه مصلي از آثار زيبايي دوران صفويه ميباشد بخش اصلي كاروانسرا در سالهاي گذشته تخريب گرديده وفقط سردر وهشتي ورودي سالم مي باشد .نماي بيروني كاروانسرا با كاشيكاري وآجركاري زيبايي تزئين گرديده است .

7- كاروانسراي هشتي فرش
اين بنا در مجموعه بازار قديمي همدان جنب كاروانسراي ميرزا كاظم قرارگرفته وداراي گنبد آجري عظيمي ميباشد كه داخل محوطه گنبد با تزئينات آجري مزين گرديده است بنا از آثار دوران قاجار محسوب ميگردد.

خانه هاي قديمي و ديدني استان همدان

1. باغ وعمارت نظري
باغ نظري د رميدان دانشگاه ، خيابان عارف قزويني ،چهار راه نظري واقع شده است .در محوطه اين باغ يك ساختمان زيبا ومجلل مربوط به اواخر دوره قاجاريه احداث گرديده كه فعلاً ((مدرسه راهنمايي سما وابسته به دانشگاه آزاد اسلامي )) در بناي مذكور داير ميباشد.پيش طاق ورودي ساختمان به طرز زيبايي با آجر كاري خفته وراسته تزئين شده است .پس از آن محوطه اي مدور موسوم به هشتي قراردارد كه سقف گنبدي آن با رديف هاي منظم يكنواخت آجري پوشش يافته است .در گوشه شمال شرقي هشتي راه پله اي مسقف با آجر ساخته شده است كه دسترسي به بام هشتي را امكان پذير مي سازد .بعداز طي مسيري در محوطه باغ به ساختمان اصلي مي رسيم .ورودي بنا داراي فضايي موسوم به جلوخان ميباشد كه سقف هرمي شكل شيرواني آن برروي چهار ستون بلند چوبي با پوشش گچ وسرستونهاي داراي گل وبوته باز شد ه استوار شده است وراه پله ورودي بنا كه ارتباط دهنده فضاي حياط وطبقه فوقاني است از طريق فضاي جلوخان ميسر شده است .بنا داراي دو اشكوب ميباشد .طبقه فوقاني كه در چهار ضلع داراي مهتابي (بالكن)است با نرده هاي چوبي ظريف و24 ستون چوبي كه با گچ پوشش يافته است وسرستونها داراي تزئينات گل وبوته بسته شده ميباشند.اين ستونها داراي كاربري باربر سازه اي هستند .سقف بنا داراي پوشش شيرواني است در فضاي داخلي بنا تعدادي اطاق طراحي وساخته شده است كه براي دسترسي به آنها بايد از راهرو باريكي عبوركرد .سقف بعضي از اتاقها لمبه كوبي شده است .در وسط راهرو،روزنه اي تعبيه شده كه جهت نورگيري وتهويه ساخته شده است .مجموعه باغ وعمارت نظري به تاريخ 6/3/77 به شماره 2019 در فهرست آثار ملي ايران به ثبت رسيده است .
2.عمارت امير تومان همدان
بناي امير تومان در خيابان طالقاني منتهي به ميدان آزادي (جهان نما) روبروي بيمارستان اكباتان واقع شده است .در ورودي به بنا يك دروازه آهني بزرگ است كه در حياط آن تعدادي درخت كهنسال به چشم مي خورد .عمارت امير تومان بنايي است به شكل صليب كه بخش اصلي آن داراي پلان مستطيل شكل است .بنا در دو اشكوب ونماي ان با مصالح لاشه سنگ بصورت خشكه چين ساخته شده است .در قسمت گوشه ها، اين لاشه سنگها پرداخت وصاف شده اند .طبقه همكف داراي سه اتاق تو در تو كه ديوارهاي جداكننده از مصالح خشت خام بوده وسقف آن با تيرك چوبي ولايه از روكش تخته اي پوشش يافته است .دسترسي به طبقه فوقاني از طريق پله هاي سنگي امكان پذير است كه به احتمال داراي رديفي از نرده هاي ظريف چوبي بوده كه اكنون تخريب وشكسته شده اند .در طبقه فوقاني سه اتاق ويك محوطه بالكن وجوددارد كه ديوارهاي جداكننده آن از مصالح خشت خام بوده است .داخل دوتا از اتاقها دوشومينه جهت گرم نگه داشتن اتاقها د رديوارها تعبيه وساخته شده است .سقف آن در وهله اول با تيركهاي چوبي ولايه از روكش تخته اي پوشانيده شده ودر وهله دوم يك پوشش شيرواني حلبي بصورت شيب دار كل ساختمان را پوشش داده است .اين بنا در فاصله 200متري كليساي آنجيلي واقع در ضلع شمالي بيمارستان اكباتان واقع شده است .از لحاظ نوع مصالح وفرم ساخت تقريباً مشابه ويكسان هستند واز لحاظ قدمت نيز با يكديگر هم دوره وهمزمان به نظر مي رسند .
3- بيت شهيد آيت اله مدني
خانه قديمي شهيد آيت اله حاج سيد اسداله مدني در خيابان شهدا كوچه آقاي آخوند جنب مدرسه آقا واقع شده است .اين بنا بامساحتي حدود 332 مترمربع دردوطبقه ايجادگرديده. طبقه همكف به عنوان زير زمين استفاده مي شد وطبقه بالاداراي سه اطاق با سقف لمبه كوبي مي باشد ودر نماي بيروني قسمت بالاي پنجره ها بصورت هلالي بنا شده است .مصالح بنا از آجر مي باشد كه در نماي شمالي ا ايجاد آجر كاري حصيري آن را تزئين نموده اند .

4- خانه مسعودي
در ضلع شمالي شهرستان تويسركان در خيابان انقلاب ـ دستغيب منزل آقاي مسعودي واقع شده كه بركتيبه اي در كنار در ورودي شاه نشين طبقه اول تاريخ ساخت خانه را 1290(ه.ق)ذكر كرده اند .خانه مسعودي با مساحت 1270متر مربع در دوطبقه بنا شده است در هر طبقه يك اتاق اصلي وجوددارد ودر طرفين آن چند اتاق فرعي قرارگرفته كه در انتهاي هريك از اتاقها يك اتاقك (انبار ـ پستو) ساخته شده است سقف اتاقهاي شاه نشين لمبه كوبي وساير اتاقها با تير چوبي مسقف شده است .گچبريهاي برجسته با نقوش گل وبوته در شاه نشين طبقه دوم وجود دارد .همچنين در بالاي ديوارهاي اتاق شاه نشين طبقه اول عكسهايي از شاهان كياني تا قاجار بصورت نقاشي كاغذي جاي داده شده كه روي آن را با شيشه پوشانيده اند .آئينه كاري گچبريهاي برجسته ، نقاشي ديواري گل وبوته وانسان بالدار از عوامل تزئيني اين بنا مي باشد . آجر كاريهاي ساده وتزئيني سردر ورودي شاه نشين طبقه اول ودوم از ديگر عوامل تزئيني بنا محسوب ميشود.در اطراف مهتابي وحياط نيز طاقنمايي اجرا شده است .لازم به ذكر است درهاي چوبي فعلي قبلاً ارسي بوده است با اين توضيح كه درهاي ارسي بهنگام باز وبسته شدن داخل چهارچوب بطور عمودي به بالا حركت ميكرده اند.ارتفاع درهاي ارسي بيش از 2متر بوده است .اين اثر در تاريخ 27/10/77 به شماره 2246 در فهرست آثار ملي كشور به ثبت رسيده است .
5- خانه لطفعليان ملاير
عمارت لطفعليان ,از دوران قاجار برجاي مانده است ودر خيابان شهيد مصطفي خميني ملاير واقع شده است . اين بنا ,داراي سه قسمت حسينيه ,اندروني واصطبل بوده ,كه تنها ,بخش حسينيه - كه بخش اصلي بنا بوده - وجهت تجمعات مذهبي وعزاداري حسيني استفاده مي شده , سالم وپا برجا مانده است .اين بناي آجر ي دو طبقه كه در حدود 150سال پيش ساخته شده ,داراي حوض خانه با يك رشته قنات آب جاري ,طاق نماهاي رفيع دو طبقه ,دربهاي چوبي ارسي وشيشه هاي رنگي است , كه آثاري از ذوق وهنر معماران وهنرمندان زمان خود است . اين بنا در حال حاضر به ساختمان اداري اداره ميراث فرهنگي شهرستان ملاير تبديل شده است .

قديمي ترين تپه هاي باستاني استان همدان

تپه گيان نهاوند
تپه گيان در 23كيلومتري جنوب غربي نهاوند و18كيلومتري جاده اي كه نهاوند را به جاده كرمانشاه وصل ميكند واقع شده است .اين تل در دهستان گيان واقع در بخش مركزي در دره خاوه قرار دارد وعبارت از تپه اي به طول 150وعرض 100متر كه راس آن امروزه حدود 10متر بالاتر از سطح زمينهاي اطراف است. كوههاي قوچال وبزبي با ارتفاع 2300متر بخشهاي جنوب وجنوب شرقي وكوههاي آردوشان با ارتفاع 2480 متر بخشهاي شمالي آنرا تشكيل ميدهند .در اين منطقه رودهاي پر آب دائمي جريان دارند كه مهمترين آنها سراب گيان است كه از ارتفاعات قوچال واقع در جنوب سرچشمه گرفته وبه گاماسياب مي پيوندد .تپه گيان ضمن بررسي كوتاه مدتي كه در سال 1936 م(1315ه.ش)توسط پروفسور هرتسفلد انجام گرفت و منجر به كشف نوعي سفال منقوش گرديد،شناسايي شد .متعاقب آن در سال 1938م (1317ه.ش)آقايان پروفسور مان كريشمن وژرژ كنتنو به نمايندگي از طرف موزه لوور در محل اقدام به حفاري نمودند ودر عمق 19متري از سطح تپه به خاك بكر رسيده ودر نتيجه پنج طبقه استقراري از تمدن قديم نمايان شد ،طبقه پنجم به ضخامت 10متر قديميترين طبقه استقراري آثار آن معرف دوران كالكولتيك ـدوره مس ـ هزاره پنجم ق.م ميباشد .در طبقات مكشوفه به وفور سفال بدست آمده ،سفالهاي مكشوفه از طبقات پنجگانه تپه گيان را مي توان به دو دسته سفالهاي منقوش رنگارنگ با زمينه نخودي وقرمز با نقوش سياه رنگ در روي ظروفي به اشكال كاسه ،فنجان ،خمره ،ظروف سه پايه ،ظروف دسته دار،ساغر دسته دار وبدون دسته با طرحهاي هندسي وموضوعات گياهي وحيواني تزئين شده اند كه قابل مقايسه با سفالهاي ناحيه جنوب ايران خصوصاً شوش مي باشد.
٭سفالهاي تك رنگ عمدتاً به رنگ سياه درخشان يا خاكستري سياه رنگ ويا قرمز رنگ وفاقد نقش بوده وهنرمند سفالگر بيشتر متوجه شكل ظرف بوده ودسته ظروف را به شكل حيوانات خصوصاً‌ قوچ تزئين ويا حك نموده است . ٭در سفال گيان اشكال بز كوهي با شاخهاي متنوع ،مار ،پلنگ ،عقاب ،مرغان آبي در حال شناوري وخطوط واشكال هندسي ،نقشهاي شانه اي ديده مي شودوهنرمند با نقش دو سر وتعداد زيادي خطوط به جاي پاي پرنده پرداخته وبه اين ترتيب نقش را به طرز استيليزه (خارج از حد طبيعي )نشان داده است. ٭از يافته هاي ديگر مي توان به تعدادي قبور وهمچنين نقره وآهن براي ساختن ظروف فلزي همچون دستبند ،آبخوري وسرنيزه وتبر وكوزه ها اشاره كرد .
بطور خلاصه پژوهشها ثابت نموده كه تكامل سبك واسلوبهاي شوش در اين منطقه تداوم وزندگي جامعه بدون تغييرات وهرگونه وقفه ادامه يافته است وفن كوزه گري به شكل ظروف سفالين منقوش كه شباهت زيادي به ظروف شوش دارد رواج داشته است . ٭از نظر گاهنگاري تپه گيان تاريخي از اواخر هزاره پنجم تا اوائل هزاره اول قبل از ميلاد را در بر دارد .تپه گيان در سال 1310 به شماره 36 در فهرست آثار ملي ثبت ويافته هاي سفالي آن در موزه ملي ايران وموزه هاي جهان در معرض نمايش قراردارد .
تپه هگمتانه
سايت باستاني هگمتانه با وسعتي قريب به 40 هكتار در دل بافت قديمي شهر همدان واقع شده است .اين اثر باستاني با توجه به اشارات تاريخي وبرداشتهاي اوليه محققين علوم تاريخ وباستان شناسي به عنوان هگمتاه باستاني ودر برگيرنده كاخها وآثار دوره ماد وهخامنشي معرفي شده است .عمليات آزاد سازي اين اثر مهم باستاني از خانه هاي مسكوني وتجاري كه برروي آن واقع شده بود از سالهاي 1347 و48 آغاز وتاسالهاي 52و53 حدود 15هكتار آن بعنوان فاز اول خريداري وتملك گرديد وكاوشهاي باستان شناسي از سال 1362 توسط كارشناسان مجرب سازمان ميراث فرهنگي آغاز وتاكنون 11فصل آن انجام شده است .ماحصل كاوشهاي علمي انجام شده پيدايش شهري باستاني وگسترده است ،ساخت وسازهاي اين شهر باستاني عبارتست از معابري به فاصله هاي مساوي وموازي يكديگر كه د رحد فاصل آنها واحدهاي ساختماني كاملاً‌ مشابه وقرينه يكديگر احداث شده است .اين مجموعه را حصاري با قطري در حدود 10متر كه در فواصل كاوشها ولزوم ادامه كاوشها به منظور پي بردن به وسعت وديگر تاسيسات اين شهر باستاني وشناخت ماهيت وتاريخ آن مجموعه اي بي نظير وجذاب را در دل شهر همدان بوجود آورده وبصورت گسترده اي مورد استقبال وبازديد گردشگران ايراني وخارجي است .

تپه نوشيجان
ارگ باستاني نوشيجان از آثار منحصر منسوب به آغاز دوره تاريخي واوايل دوره مادي مي باشد .كه بر فراز تپه اي رفيع به بلنداي حدود 40متر در پهنه دشت گسترده شوركات ودر نزديكي جاده مو اصلاتي همدان به ملاير در 10كيلومتري شمال ملاير واقع شده است . تپه باستاني نوشيجان در سال 1346 به شماره 763 درفهرست آثار ملي كشور به ثبت رسيد .اين اثر درسالهاي 1967تا 1978 از سوي موسسه ايرانشناسي بريتانيا وتوسط ديويد استروناخ طي دو فصل مود كاوشهاي باستان شناسي قرار گرفت . دستاورد فعاليتهاي ان هيات شناسائي سه دوره معماري باستاني متعلق به ماد ، هخامنشي واشكاني است كه مهمترين واساسي ترين لايه باستاني متعلق به سكونت اقوام ماد در اين تپه در نيمه دوم قرن 8تا نيمه اول قرن 6قبل از ميلاد مي باشد.آثار دو دوره ديگر در لايه هاي سطحي تر قرار داشته كه پس از انجام مطالعات علمي برداشته شد. آثار معماري مادي مكشوفه از نوشيجان عبارتند از :
1- بناي قديمي جبهه غربي موسوم به اولين آتشكده .
2- تالار ستوندار((آپادانا)).
محوطه اي است با 12پايه سنگي وستونهايي كه از چوب بوده واز بين رفته اند. در اطراف اين سالن ساختمانهاي كوچكي به شكل اتاق وجود دارند كه ساختمانهاي مسكوني محسوب مي شده است وتالار داراي پنجره هايي مي باشد كه شبيه به پنجره هاي بزرگ سنگي در تخت جمشيد است وبا كشف بناي ستوندار د رنوشيجان وگودين تپه اين نتيجه بدست آمده كه كاخ آپادانا وصد ستون تخت جمشيد اقتباسي از معماري مصر ويونان نمي باشد بلكه همه چيز در ابتدا در ايران بوده است .
3- معبد مركزي يا دومين آتشگاه
اين قسمت در مركز مجموعه قراردارد وساير ابنيه در اطراف آن ساخته شده است .ساختمان اين آتشكده 8ضلعي است وبا زاويه اي كه در گوشه هايي از ان ساخته شده شكل بسيار جالبي را بوجود آورده است .در كوچكي از اتاق كوچك كنار آتشكده با پلكان به طبقه دوم راه داشته است .آتشدان اين معبد در گوشه ساختمان آتشكده قرار داشته كه حدود يك متر از كف معبد ارتفاع دارد ودر اطراف آن شياري تعبيه شده كه از ريختن مواد باقي مانده ناشي از سوختن چوب به داخل معبد جلوگيري بعمل آيد.
4- اطاقها وانبارها
اين قسمت داراي چهار اتاق است ، سقف اين اتاقها كه همگي خراب شده اند تخم مرغي شكل بوده ودو سوراخ به منظور تهويه تعبيه شده است .اين اتاقها احتمالاً براي نگهداري غذا وآذوقه براي مدت طولاني مورد استفاده قرار مي گرفته است . 5- تونل
درآپادانا در وسط قسمت شرقي تالار با شيب 30درجه وعمق 18متر وبا 42پله كه تا زير ساختمانها تونلي حفر شده است كه عملكرد آن به درستي معلوم نيست . 6- حصار ودژ
در خارج از قلعه حصار مرتفع وخشتي با ارتفاع 8متر وچينه هاي پهن وشگفت انگيز با سوراخهاي تير كش كه براي سركوبي دشمن وحفاظت قلعه بكار مي رفته است دورتادور قلعه ادامه دارد. مطالعه ويژگيهاي خاص معماري اين مجموعه كه در نوع خود معرف نخستين نمونه هاي ااگوهاي معماري كشور در فلات ايران ميباشد از جمله كاربرد طاقهاي هلالي وپوشش سقف بصورت گهواره اي ـ كاربرد مقرنس در تزئين بنا (طاقچه هاي كذب آتشكده دوم )و نيز يكي از نمونه هاي نخستين تالارهاي ستوندار در تاريخ معماري ايران وهمچنين مطالعه اشياء مكشوفه از اين اثر باستاني مشتمل بر انواع ظروف سفالي ونيز مجموعه اشياء نقره اي اعم از حلقه ها وزيور آلات وقطعات متفاوت نقره اي كه به ظن محققين معرف اشكال اوليه سكه مي باشد راه گشاي دانشمندان در شناخت بيشتر از فرهنگ معماري وهنر اوايل دوران تاريخي بوده است .اين مجموعه باستاني در كنار آثار مكشوفه از باباجان لرستان وحسنلوي آذر بايجان بعنوان پيش در آمد ومرجع مطالعات تمدن ايراني مطرح ميباشد. بمنظور حفاظت فيزيكي آثار معماري مكشوفه از نوشيجان كه از خشت خام مي باشد هيات كاوشگر پس از انجام عمليات پژوهش ميداني اقدام به احداث سوله اي برروي آن نمود كه بخشهاي عمده اي از آثار معماري را تحت پوشش قرار داد.
تپه گوراب (جوراب):
قلعه گوراب بنايي مرتفع , در جوار روستاي گوراب ,و 5كيلومتري جاده ملاير به اراك بوده است ,كه واجد ارزش تاريخي است ومتعلق به دوره ساسانيان يا اشكانيان است ,سفالينه هاي كشف شده از اين تپه مويد اين مطلب مي باشند . با اين حال ,گذشت زمان وعوامل فرسايشي هنوز نتوانسته است موجب از بين رفتن كامل بقاياي اين قلعه عظيم شود.فخرالدين اسعد گرگاني ,در قصه " ويس ورامين " , كه در سال 446 هجري به نظم سروده شده ,مي گويد:گوراب نام كشوري بود,كه فرمانروايش شاپور ورفيدا بودند : سر افرازان چو شاپور ورفيدا در آن كشور چو ماه ومهر پيدا همچنين نقل شده كه : شاه موبد به آنجا كه ويس است لشكر كشيد ورامين كه همراه شاه موبد به گوراب رفته بود,ويس را بديد وبروي عاشق شد. به گوراب آمد وآورد لشگر كه آنجا بود ويس مـــاه پيكر در اين زمينه كه آيا گوراب اسعد گرگاني ,همان گراب ملايري است يا خير ؟ " مينورسكي " خاورشناس روسي مي نويسد : گوراب يكي از زيبا روياني است ,كه رامين اورا به همسري بر مي گزيند ودر ابياتي از منظومه ,خود را چنين معرفي مي كند: ستوده گوهرم از سام واز باب كه اين از همدان است وآن زگوراب به من شد هركه در گوراب خسته كه من هستم كنون گوراب بانــــو از مضمون اين ابيات مي توان چنين استنباط كرد, كه گوراب مورد نظر در قصه ويس ورامين , همان گوراب ملاير است .
+ نوشته شده در  جمعه هفدهم خرداد 1387ساعت 11:37  توسط حسین نقی زاده  |